Gia Định thập niên 1920, trước khi Sài Gòn nuốt các địa danh

Thập niên 1920, người ta vẫn nói Sài Gòn, Chợ Lớn và Gia Định như ba miền đô thị cạnh nhau. Sài Gòn là hạt hành chính và thương mại của chính quyền thuộc địa. Chợ Lớn là phố thị của người Hoa, chợ và kho. Gia Định là vành ngoài, với làng, đường đất, và những công trình vừa mọc.

Các bộ ảnh thương mại và bưu ảnh thời ấy cho thấy nhà cửa thấp, cây sao, kênh rạch còn dùng để chở hàng. Đó không phải “Sài Gòn ngàn năm văn hiến” theo kiểu bài viết gom mọi thế kỷ vào một đoạn. Gia Định có lịch sử lâu hơn tên gọi hành chính của nó, nhưng bức ảnh thập niên 1920 chỉ có quyền chứng minh đúng thập niên đó.

Thời Xưa không đăng lại ảnh của nhiếp ảnh gia hoặc của bưu ảnh còn bản quyền. Bài dùng chữ để dựng bản đồ: ba địa danh, một thập niên, và thói quen gọi chung là Sài Gòn chỉ thực sự thắng sau này, khi đô thị đã dính vào nhau.